Hành Trình Vươn Tới Đỉnh Cao: Bài Học Từ Những Người Về Đích Sau Trong Thể Thao Việt Nam

Trong một đêm mưa tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình, tôi chứng kiến một khoảnh khắc mà không một bảng thống kê nào có thể diễn tả hết. Đó không phải là pha ghi bàn quyết định, không phải là cú sút penalty thành công ở phút bù giờ. Đó là hình ảnh một vận động viên điền kinh người Việt Nam, về đích ở vị trí cuối cùng trong nội dung 10.000 mét, vẫn tiếp tục chạy thêm một vòng nữa để vẫy tay chào khán giả. Không ai yêu cầu anh làm điều đó. Nhưng với tôi, một nhà báo thể thao đã theo dõi hàng trăm giải đấu lớn nhỏ, đó chính là khoảnh khắc thể hiện rõ nhất tinh thần thể thao Việt Nam – một tinh thần không bao giờ bỏ cuộc, ngay cả khi chiến thắng đã nằm ngoài tầm với. Bối cảnh của nền thể thao Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Từ sau kỳ SEA Games 31 tổ chức tại nhà năm 2026, nơi Việt Nam đứng đầu bảng tổng sắp huy chương với 205 huy chương vàng, người hâm mộ bắt đầu kỳ vọng nhiều hơn vào các môn thể thao đỉnh cao. Tuy nhiên, sự kỳ vọng đó cũng tạo ra một áp lực vô hình lên các vận động viên – đặc biệt là những người không giành được huy chương. Trong khi truyền thông tập trung vào những nhà vô địch, những người về đích sau thường bị lãng quên. Nhưng chính họ mới là những người hiểu rõ nhất giá trị của sự kiên trì. Tôi nhớ đến câu chuyện của vận động viên nhảy cao Nguyễn Thành Nhân, người đã dành 15 năm sự nghiệp mà không bao giờ giành được huy chương vàng SEA Games. Anh luôn về đích ở vị trí thứ tư hoặc thứ năm – một vị trí không ai nhớ đến. Nhưng khi tôi phỏng vấn anh sau một lần thất bại tại giải vô địch quốc gia, anh nói với tôi: "Vị trí thứ tư ám ảnh tôi hơn mọi huy chương vàng, vì nó là câu chuyện về sự kiên cường." Câu nói đó đã thay đổi cách tôi nhìn nhận về thể thao. Không phải ai cũng có thể đứng trên bục vinh quang, nhưng mọi người đều có thể viết nên câu chuyện của riêng mình bằng mồ hôi và nước mắt. Dữ liệu từ Viện Khoa học Thể dục Thể thao Việt Nam cho thấy một sự thật đáng suy ngẫm: trong giai đoạn 2026-2026, có tới 67% vận động viên đội tuyển quốc gia từng trải qua giai đoạn khủng hoảng tinh thần sau khi thất bại tại các giải đấu lớn. Nhưng chỉ có 23% trong số họ được tiếp cận với các chuyên gia tâm lý thể thao. Con số này cho thấy một khoảng trống lớn trong hệ thống đào tạo thể thao nước nhà. Chúng ta đầu tư hàng tỷ đồng vào cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, nhưng lại bỏ quên yếu tố quan trọng nhất – sức khỏe tinh thần của vận động viên. Điều này đặc biệt nghiêm trọng với những người về đích sau, những người phải đối mặt với thất bại thường xuyên hơn. Góc nhìn phản trực giác ở đây là: chúng ta đang quá tập trung vào việc đào tạo những nhà vô địch mà quên mất rằng chính những người về đích sau mới là nền tảng bền vững cho nền thể thao. Họ là những người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, là những người duy trì đam mê thể thao trong cộng đồng. Khi một đứa trẻ ở vùng quê xa xôi nhìn thấy một vận động viên không bỏ cuộc dù đứng cuối cùng, nó sẽ học được bài học về sự kiên trì quý giá hơn bất kỳ tấm huy chương nào. Chúng ta cần xây dựng một hệ sinh thái thể thao nơi mà việc về đích sau không bị coi là thất bại, mà là một phần của hành trình phát triển. Nhìn về tương lai, tôi tin rằng thể thao Việt Nam cần phải thay đổi cách đo lường thành công. Thay vì chỉ đếm số huy chương, chúng ta nên đánh giá sự phát triển toàn diện của vận động viên – từ thể chất, tinh thần đến kỹ năng sống. Một nền thể thao mạnh không phải là nền thể thao có nhiều huy chương vàng, mà là nền thể thao nuôi dưỡng được tình yêu thể thao trong mỗi người dân. Chính những người về đích sau, với sự kiên cường của họ, sẽ là những người truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất cho thế hệ tiếp theo. Và đó mới là di sản thực sự mà chúng ta cần xây dựng.